Op 16 mei heeft FNV bondgenoten samen met aktieve cabineleden, een bijeenkomst georganiseerd over de werkdruk van cabinepersoneel.Tijdens de presentatie door een arbeidsdeskundige van de FNV werden wij geïnformeerd over de oorzaken en gevolgen van werkdruk alsmede over de onderzoeken die er in Europa gehouden zijn op dit gebied alsmede over de rechten en plichten van de werknemer en werkgever.

Wat is werkdruk? Enerzijds is het te weinig tijd hebben om het werk goed te kunnen doen, anderzijds is het geen invloed uit kunnen oefenen op de situatie.

Bij oorzaken werkdruk kun je denken aan de hoeveelheid werk en de tijd die er voor is. Een ander aspect is regelmogelijkheden. Hoeveel invloed heb je op de werkinhoud maar ook, heb je invloed op je indeling c.q. vrije dagen. Uiteraard spelen privé-factoren ook een belangrijke rol. Als je een fijne thuissituatie hebt en je zit lekker in je vel kun je op je werk ook meer hebben.

 De gevolgen van werkdruk kunnen zich uiten in lichamelijke en psychische klachten van de betrokken werknemer b.v. overspannenheid of burn-out. Bij een gezonde werkdruk is er een evenwicht tussen de draaglast (eisen die er gesteld worden) en de draagkracht (wat we aankunnen). Werkdruk heeft ook organisatorische gevolgen. Als er (te) veel werk moet worden gedaan met (te) weinig personeel heeft dit zijn weerslag op het werk. Men is minder alert (veiligheid), vermoeid en gedemotiveerd en het kan leiden tot ziekteverzuim en WIA (vroegere WAO) instroom.

In 2003 is er een internationaal onderzoek gehouden waarbij 674 crews uit 35 landen deelnamen. De bevindingen liegen er niet om: Een groot deel voelde zich (mentaal) uitgeput, 87% had last van spieren en/of gewrichten, 47% vond dat ze te weinig regelmogelijkheden had en 83% vond dat ze een hoge inspanning moest leveren, dus kortom: Niet het Peter Stuyvesant gevoel!

Bij de KLM cabine is over 2002 een registratie gedaan ten aanzien van beroepsziekten (een ziekte of aandoening die in hoofdzaak het gevolg is van de arbeid of arbeidsomstandigheden). 40% daarvan betrof vermoeidheidsklachten, 34% psychische klachten en 11% klachten aan het bewegingsapparaat. Dit zou meer kunnen zijn omdat niet iedereen zich ziek meldt en dus ziek is in het verlof. Tevens worden niet alle beroepsziekten als zodanig geregistreerd.

Rechten en plichten van werknemer en werkgever

Er zijn geen wettelijke concrete normen voor werkdruk, maar artikel 3 van de arbeidsomstandighedenwet stelt, dat de werkgever ervoor moet zorgen dat de werknemer niet ziek wordt van het werk.

Artikel 5: Werkgever moet in bezit zijn van actuele Risico Inventarisatie en Evaluatie( RI&E), Het doel hiervan is het in kaart brengen van arbeidsrisico’s op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn om vervolgens met een plan van aanpak te komen waarin acties vermeld staan, die uiteindelijk geëvalueerd worden. De RI&E richt zich op de organisatie en inhoud van het werk alsmede op de risico’s die verbonden zijn aan de inrichting van de werkplek .

Wat wordt er bedoeld met actueel? Eens in de vier jaar moet de RI&E bijgesteld worden, tenzij er belangrijke veranderingen plaatsvinden in de arbeidsomstandigheden. Over dit punt heeft één van de deelnemers kontakt gehad met de KLM. Zij had verwacht dat er inmiddels een bijstelling had plaats moeten vinden (de laatste RI&E dateert van begin 2003), vanwege de purser in de sterkte,  wat toch duidelijk zijn weerslag heeft op de werkdruk. De KLM is op dit moment van mening dat zij aan de wettelijke verplichting voldoet en wij hebben hierover kontakt met de arbeidsdeskundigen van de FNV.

In artikel 18 wordt vermeld dat de werknemer recht heeft op een Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO). Door middel van een PAGO worden medewerkers opgespoord die mogelijk gezondheidsklachten (kunnen) ontwikkelen ten gevolge van de geconstateerde risico’s uit de RI&E.

Eén van de stress-risico’s voor cabinepersoneel is de beperkte regelmogelijkheid wat betreft de indeling. Dit aspect speelt voor de vliegers in veel mindere mate aangezien zij een harde vierweekse indeling hebben. Wordt het niet eens tijd dat daar serieus naar gekeken wordt?

Als je reserve gezet wordt, wat nogal eens voorkomt, of je krijgt je vlucht niet toegewezen ben je "vogelvrij". Dit probleem wordt niet opgelost in het nieuwe PBS.

Na een levendige discussie waarin ook nog een aantal andere zaken aan de orde kwamen werd de bijeenkomst om 12.30 afgesloten en was het algemene gevoel van de deelnemers dat dit voor herhaling vatbaar is. Mochten er na het lezen van dit stuk nog vragen zijn dan kunnen die uiteraard altijd gesteld worden via info@cabinpressure.nl 

Redactie Cabin Pressure